Lezingen van de dag – woensdag 28 juni 2017


Heilige (of feest) van de dag

Ireneus van Lyon († 202)

Ireneus (ook Eirenaios of Irénée) van Lyon, Frankrijk; 2e bisschop, kerkvader & martelaar

Hij moet rond 130 geboren zijn in de stad Smyrna in Klein-Azië (= tegenwoordig Izmir, West-Turkije). Waarschijnlijk was hij een leerling van Sint Polycarpus († 155; feest 23 februari), die zelf weer leerling was geweest van Sint Johannes, de apostel († ca 100; feest 27 december). Ten tijde van keizer Marcus Aurelius (161-180) ontving Ireneus de priesterwijding in de stad Lugdunum in Gallië (= de huidige stad Lyon, Frankrijk) en werd er in 177/78 de tweede bisschop. Hij volgde Fotinus op, die kort daarvoor met 47 medechristenen onder heldhaftige omstandigheden de marteldood was gestorven.

Op 2 juni van het jaar 177, onder de regering van keizer Marcus Aurelius, onderging een groep van acht-en-veertig christenen in de stad Lugdunum (= de huidige Franse stad Lyon) de marteldood. Daarvan is een indrukwekkend ooggetuigeverslag bewaard gebleven, na de vervolgingen opgetekend door medechristenen uit Lyon en Vienne in een brief aan de christengemeenten van Frygië in Klein-Azië. De brief bleef bewaard, omdat de kerkhistoricus Eusebius van Cesarea (264-340) haar opnam in zijn kerkgeschiedenis (Boek V, hoofdstuk 1-3).

Er wordt in verteld hoe zelfs de meest eenvoudige gelovigen de Romeinse autoriteiten in hun gezicht durfden te weerstaan. Ze weigerden aan de Romeinse goden te offferen, omdat ze trouw wilden blijven aan hun eigen god. Daarom werden ze allen tot de marteldood veroordeeld. Met name Vettius Epagathus, Sanctus, Maturus, Attalus, Blandina, Fotinus en Alexander treden op de voorgrond.

Bijzondere indruk maakte vooral het slavinnetje Blandina. Hoewel zij tenger was en zwak leek, en tot een maatschappelijke klasse behoorde, die geen eigen stem had, stond zij erop zelf de vragen te beantwoorden die de onderzoeksrechter haar stelde. Persoonlijk wilde zij instaan voor haar geloof in Christus.

Ireneus ijverde krachtig voor de kerstening van de Kelten in Zuid-Gallië. Daarnaast speelde hij een belangrijke rol bij de kwestie van de paasdatum, die erop uit dreigde te lopen, dat de christenen van Klein-Azië, waar hij zelf vandaan kwam, van de moederkerk dreigden losgescheurd te worden.

Hoezeer jodendom en christendom reeds tegen het eind van de 2e eeuw uit elkaar waren gegroeid, moge blijken uit een brief van rond het jaar 190 van de hand van bisschop Polycratus van Efese, gericht aan bisschop Victor van Rome. († 197; feest 28 juli. Het zou een anachronisme zijn hier reeds te spreken over ‘de paus’. Weliswaar werd hem als opvolger van de apostel Petrus op alle bisschoppenvergadering een uiterst belangrijke stem toegekend, maar hij was nog altijd de eerste onder zijns gelijken). Er is onrust gerezen over de berekening van de paasdatum. De christengemeenten van Asia vierden vanouds Pasen op de dag van het Joodse paasfeest, de veertiende dag van de maan, de dag waarop het Joodse paaslam moest worden geslacht: de zogeheten quartodecimaanse praktijk. Maar de rest van de toenmalige christenheid zei zich te baseren op een traditie die terugging op de apostelen zelf. Die hield in, dat het ongepast was, wanneer de grote vasten beëindigd zou worden op een gewone door-de-weekse dag in plaats van een zondag, de dag waarop de Heer uit de dood was opgestaan. (Nog altijd heet de zondag in de Latijns sprekende landen ‘Dag des Heren’: Domenico, Domingo, Dimanche).

Polycrates drukt collega Victor van Rome op het hart niet om deze reden aan te dringen op een uitsluiting van de christengemeenten in de gehele provincie Asia. Ten eerste hebben ze uit onwetendheid gehandeld. Bovendien wijst hij op de eerbiedwaardige traditie waarop deze kerken kunnen bogen. Zij hebben het graf in hun midden van diaken (hij zegt abusievelijk ‘apostel’) Filippus te Hiërapolis, alsmede dat van twee van zijn dochters; een derde dochter rust in Efese zelf, evenals de apostel Johannes; daarnaast nog Polycarpus te Smyrna, evenals bisschop Thraseas van Eumenea, die te Smyrna de marteldood stierf; bisschop-martelaar Sagaris in Laodicea; Papirius en Melito te Sardes. (Vooral deze laatste is van belang, want hij had in de jaren 166/67 een boek geschreven over het paasfeest, waarin hij de quartodecimaanse praktijk verdedigt!). Zij allen, zo benadrukt Polycrates, onderhielden hun Pasen op de veertiende dag…

Mede door toedoen van de vredelievende bisschop Ireneus van Lyon zal paus Victor afzien van drastische maatregelen en zullen de kerken van Asia zich aansluiten bij de apostolische traditie. Daarmee was de kloof tussen joden en christenen weer dieper geworden.

Hij heeft een aantal theologische werken nagelaten, die van zulke grote waarde zijn, dat hij de eretitel heeft gekregen van ‘vader van de katholieke dogmatiek’ (= ‘geloofsleer’). Zijn belangrijkste boek is het vijfdelige werk ‘Adversus Hereticos’ (= ‘Tegen de Ketters’). Daarin zet hij uiteen, da bij meningsverschil binnen de geloofsgemeenschap de traditie als bron en norm van geloof de doorslag geeft. Onder de traditie verstaat hij wat in de kerk altijd van de ene op de andere geberatie is verkondigd. In deze uiteenzetting ruimt hij ook de eerste plaats in voor het gezag van de kerk van Rome: “Elke kerkgemeenschap moet zich aansluiten bij de kerk van Rme omwille van haar hogere gezag.” Ook is Ireneus de uitvinder van het idee, dat de geschiedenis van het Oude Testament verstaan moet worden als Gods plan om de mensen voor te bereiden op het hoogtepunt van de heilsgeschiedenis: de komst van Jezus.

Hij is het ook, die bedacht heeft, dat de vier diersymbolen uit het Oude Testament – de gevleugelde mens, de gevleugelde leeuw, het gevleugelde rund en de gevleugelde arend of adelaar – op de vier evangelisten toegepast kunnen worden. Zo werd Matteus vereenzelvigd met de gevleugelde mens, Markus met de gevleugelde leeuw, Lukas met het gevleugelde rund en Johannes met de gevleugelde arend of adelaar.

Hij zou de marteldood gestorven zijn ten tijde van keizer Septimius Severus (193-211), maar dat is historisch gesproken niet zeker. Sint Zacharias van Lyon († 3e eeuw) volgde hem op. Met behulp van enkele medegelovigen die aan de vervolgingen ontkomen waren, begroef deze zijn voorganger Sint Irenaeus van Lyon met grote liefde en verzamelde de stoffelijke resten van de martelaren in een massagraf. De kerk die op deze plaats verrees werd toegewijd aan Ireneus. Ireneus is patroon van het bisdom Lyon.

Hij wordt afgebeeld met een zwaard (martelwerktuig) of met boek of boekrol (als grondlegger van de christelijke theologie).

Bron: Heiligen.net

woensdag in week 12 door het jaar


Uit het boek Genesis 15, 1-12 + 17-18

Ter voorbereiding op het verbond van de berg Sinaï sloot God zijn verbond met Abram. God waarborgt hem een rijke afstamming en het beloofde land. Op dit initiatief antwoordt Abram met een totaal vertrouwen en God rekent hem dat als gerechtigheid aan.

De Heer richtte zich tot Abram in een visioen: ‘Wees niet bang, Abram: Ikzelf zal jou als een schild beschermen. Je loon zal vorstelijk zijn.’
‘Heer, mijn God’, antwoordde Abram, ‘wat voor zin heeft het mij te belonen? Ik zal kinderloos sterven, en alles wat ik bezit zal het eigendom worden van Eliëzer uit Damascus. U hebt mij immers geen nakomelingen gegeven; daarom zal een van mijn dienaren mijn erfgenaam worden.’
Maar de Heer sprak opnieuw tot hem: ‘Nee, niet je dienaar zal jouw bezittingen erven, maar een kind dat jijzelf zult verwekken.’
Daarop leidde Hij Abram naar buiten. ‘Kijk eens naar de hemel’, zei Hij, ‘en tel de sterren, als je dat kunt.’ En Hij verzekerde hem: ‘Zo zal het ook zijn met jouw nakomelingen.’
Abram vertrouwde op de Heer en deze rekende hem dit toe als een rechtvaardige daad.
Ook zei de Heer tegen hem: ‘Ik ben de Heer, die jou heeft weggeleid uit Ur, uit het land van de Chaldeeën, om je dit land in bezit te geven.’
‘Heer, mijn God’, antwoordde Abram, ‘hoe kan ik er zeker van zijn dat ik het in bezit zal krijgen?’
‘Haal een driejarige koe’, zei de Heer, ‘een driejarige geit, een driejarige ram, een tortelduif en een jonge gewone duif.’
Abram haalde al deze dieren, sneed ze middendoor en legde de twee helften van elk dier tegenover elkaar. Alleen de vogels sneed hij niet door. Er kwamen gieren op de kadavers af, maar Abram joeg ze weg. Toen de zon op het punt stond onder te gaan, viel Abram in een diepe slaap. Opeens werd hij overweldigd door angst en diepe duisternis.
Toen de zon ondergegaan was en het helemaal donker was geworden, was daar plotseling een oven waar rook uit kwam, en een brandende fakkel die tussen de dierhelften door ging.
Die dag sloot de Heer een verbond met Abram. ‘Dit land’, zei Hij, ‘geef Ik aan jouw nakomelingen, van de rivier van Egypte tot aan de grote rivier, de Eufraat.’

 

Psalm 105, 1-4 + 7-9

Refr.: Heer, U bent goed en genadig.

Loof de Heer, roep luid zijn Naam,
maak zijn daden bekend onder de volken.

Zing en speel voor Hem,
spreek vol lof over zijn wonderen.

Beroem u op zijn heilige Naam.
Wees blij van hart, u die de Heer zoekt.

Zie uit naar de Heer en zijn macht,
zoek voortdurend zijn nabijheid.

Hij is de Heer, onze God,
zijn besluiten gelden over de hele aarde.

Tot in eeuwigheid zal Hij gedenken
zijn belofte aan duizend geslachten.

Het verbond dat Hij sloot met Abraham
en voor Isaak bevestigde met een eed.

 

Uit het evangelie volgens Matteüs 7, 15-20

Woorden alleen zijn niet doorslaggevend om de echte profeten of de echte christenen te onderkennen. Wat is trouwens een woord ? Ook in onze tijd zijn de daden van mensen van zeer groot belang om hun geloofwaardigheid te laten blijken. Een zieke boom kan geen goede vruchten dragen.

Jezus zei tot zijn leerlingen:
‘Pas op voor valse profeten, die in schaapskleren op jullie afkomen maar eigenlijk roofzuchtige wolven zijn. Aan hun vruchten zul je hen herkennen.
Men plukt toch geen druiven van doornstruiken of vijgen van distels?
Zo draagt elke goede boom goede vruchten, maar een slechte boom draagt slechte vruchten.
Een goede boom kan geen slechte vruchten dragen, evenmin als een slechte boom goede vruchten dragen kan.
Elke boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen.
Zo kunnen jullie hen dus aan hun vruchten herkennen.

Van Woord naar leven

Vandaag zegt Jezus: ‘Elke goede boom draagt goede vruchten, maar een slechte boom draagt slechte vruchten.’

Klare taal. Maar wat zijn de vruchten van de goede boom ?
Wat zijn de vruchten van hen die leven ‘in God’ ?

Weet dat het over zeer veel vruchten gaat. Ik zou met u vandaag willen nadenken over één van die vruchten, namelijk over de ‘eenvoud’.

Laat ons duidelijk zijn: het evangelie is niet eenvoudig, zowel niet in het verstaan alsook niet in de beleving. Het vraagt diepe lezing, en vele malen herlezing, om gaandeweg de boodschap ervan te doorgronden met de bedoeling haar, met vallen en opstaan, handen en voeten te geven. Niet eenvoudig.

En toch bestaat er zoiets als de ‘eenvoud van het evangelie’.

Zoals we gisteren al zeiden, hoeven we namelijk  niet volmaakt te zijn om ons volgers van het evangelie te noemen. Het komt erop neer ons ‘vol te laten maken’ door en met de Heer, om vanuit zijn genade groeiend, dag na dag, het evangelie handen en voeten te geven in ons dagelijks leven.
En hoe moeilijk dit laatste misschien ook lijkt, diep in de Blijde Boodschap schuilt er iets eenvoudigs, iets puurs; erkennend voor wie met een eenvoudig (niet naïef !!) geloof het evangelie leest.

Waar zit dan die eenvoud in ?

God woont doorheen Christus in ieder mens, ook in u. Hij woont daar met een goddelijke liefde. Wat Hij vraagt is om ons te verenigen met die liefde, ja met Christus, om vanuit Christus, verenigd met Hem, allen en alles lief te hebben. Wij verenigd met Hem, Hij in ons, door ons, met ons. Om met Paulus te kunnen zeggen: ‘Het is niet meer ik, maar het is de Heer die leeft in mij’.

Dit ‘afsterven’ aan jezelf mogen we gerust benoemen als je diepste identiteit vinden, waarvan God bij het begin van de Bijbel zegt dat Hij het gemaakt heeft naar zijn beeld en gelijkenis.

Het is de aloude gekende diepchristelijke geboden onderhouden; niet vanuit je allerindividueelste ikje, maar vanuit de Heer in je.
Ja, verenigd met Hem ga je beminnen, vergeven, barmhartig zijn, de zondaar tegemoet treden, vrede uitdragen, verzoening scheppen, gemeenschap vormen, de samenleving opbouwen, je engageren voor het goede, trouw zijn, mee-lijdend zijn met hen die lijden, de vreugde delen van hen die oprecht vreugdevol zijn, de stervenden nabij zijn, bidden voor Kerk en wereld, vasten voor de vrede, het goede gesprek voeren, jongeren stimuleren tot wat goed en waar is, je kinderen opvoeden tot liefhebbende mensen.

Verenigd met Jezus zal je leven getekend zijn door dankbaarheid voor het leven, eerbied voor de schepping, en het uitdragen van Gods liefde doorheen gebed, daad en woord.

Eenvoudig …

Het probleem zit ‘m doorgaans in onze koppigheid ons leven niet uit handen te willen, of kunnen, geven. Overgave aan de Heer, in vrijheid én blijheid, is de sleutel van het handen en voeten kunnen geven van het evangelie.

Vraag is: mag de Heer bezit nemen van mijn bestaan ?
Mag Hij mijn leven leiden ?
Mag Hij het centrum en het hart zijn van mijn zijn ?

kris

Reageren, je eigen woordje plaatsen, of uitwisselen over de overweging,
kan via de blog Van Woord naar leven.
Laat ons bidden

Heer,
kom met uw heilige Geest over ieder van ons, en schenk ons de gave van eenvoud. Leer ons zonder al te veel poetspas bidden in een geest van diepe overgave. Zodat Gij in ons, met ons en door ons, uw lied van liefde kunt zingen, naar allen die God ons toevertrouwt. Amen.